زندگي زناشويي جنبه هاي مختلفي از مسائل مالي تا روابط جنسي و عاطفي را در برمي گيرد که با حفظ استقلال نسبي در جهت تكامل فردی ، شكوفايي استعدادها و قابليت هاي طرفين همراه است و به زندگي معنا و هويت مي دهد (1) . اگر عوامل فرهنگی ، اجتماعی ، اقتصادي ، اخلاقی ، روانی و شغلی در زندگی زناشویی نادیده گرفته شوند ، زوجین در زندگی شاد و خوشبخت نخواهند بود و ممکن است سرگردانی و توقف رشد فردی و خودآگاهی ایجاد شود (2). رضایت زناشویی عامل پیش بینی کننده سلامت روانی افراد متاهل است و نقش عمده ای در تربيت افراد و بارور كردن توانائي ها دارد (3). روابط زناشويي رضايتمند باعث رشد شایستگی ، توانايي سازگاري و انطباق افراد شده و این افراد عموماً عمر طولاني و تغذيه سالم و مطلوب داشته ، دچار افسردگي و مشكلات روانشناختي کمتری گردیده و كودكان سازگارتر و با وضعيت تحصيلي بهتری دارند، همچنین کمتر به الکل و مواد مخدر روی می آورند و در صورت ابتلا به سرطان احتمال نجات بیشتر است (4).      

     رضایت زناشویی1 دارای حیطه های مختلفی همچون درك متقابل زن و شوهر از رفتار و ويژگي هاي يكديگر (پاسخ قراردادی) 2 ، نگرش آنها نسبت به نقش ارتباط در زندگي زناشويي (ارتباط زناشویی) 3، نحوه حل تعارض ها و كشمكش ها ( حل تعارض ) 4، ميزان رضايت از اداره  مالي خانواده ( مدیریت مالی) 5 ، توافق در نحوه استفاده از اوقات فراغت (فعالیت های مربوط به اوقات فراغت) 6 ، خشنودي از روابط جنسي و عاطفي (روابط جنسی) 7 ، توافق درباره داشتن فرزند و درك واقع گرايانه از تأثير فرزندان بر روابط زناشويي   ( ازدواج و بچه ها ) 8 ، هماهنگي احساسات و علايق مربوط به دوستان و خويشاوندان ( بستگان و دوستان ) 9، رضايت از  نقش هاي مختلف زناشويي ( نقش های مربوط به برابری زن و مرد ) 10 و اعتقادات و اعمال مذهبي

( جهت گیری عقیدتی) 1 در زندگي زناشويي مي باشد (5) همان طور که اعتقادات مذهبی نقش مهمی در رضایت زناشویی دارد (6) . ارزیابی این حیطه ها می تواند مشکلات بالقوه زوج ها را توصیف نموده و زمینه های نیرومندی و تقویت آنها را در زندگی مشخص کند (7). زوجیني که انعطاف پذیري، سازگاري و همبستگي ( موضوعات شخصیتی ) 2 بیشتري داشته باشند از رضایت زناشویي  بیشتري برخوردار بوده و دارای همبستگي مثبت  و همسو بین رضایت زناشویي و مؤلفه هایي چون اوقات فراغت ، همگرایي در مسائل مربوط به فرزندان ، ازدواج ، خانواده  و دوستان  می باشند (8) . زوجيني كه اوقات  فراغت بيشتري را با هم مي گذرانند و سرگرمي هاي مشتركي دارند، ارتباطات كلامي و عاطفي بيشتري با هم دارند و از سلامت جسمی و روحی باثبات تری برخوردار بوده و در نهايت امکان دستیابی بیشتری به رضايت خواهند داشت (9) .

     با توجه به جامعه جدید صنعتی ضرورت حضور مردان و زنان در خارج از خانه برای اشتغال ، دستیابی درآمد، انتقال  کارکردهای اقتصادی، آموزشی ، تربیتی به نهادهای دیگر ؛ موجب دگرگونی نهاد خانواده و حرفه و جدایی این دو از هم شده است (10). در هم آمیختن نقش های خانوادگی ، شغلی باعث فشار جسمی، روانی و پیامد آن تعارض کار و خانواده می گردد که بر چگونگی سلامت شغلی و خانوادگی تاثیر می گذارد (11) . اولین حوزه های مورد آسیب این تعارض، رضایت زناشویی و رضایت شغلی است و پی آمدهای منفی مانند کاهش سلامتی  برای  زوجین ، ناکارآمدی وظایف مادری ، پدری و همسری ، کاهش رضایت زناشویی و تاثیر منفی بر سلامت روانی را به دنبال خواهد داشت. همچنین تاثیر این آسیب ها در سازمان ها بصورت کاهش بهره وری ، کاهش خشنودی شغلی کارکنان ، افزایش دیر کرد و غیبت کارکنان از کار و افزایش کناره گیری و کاهش تعهد سازمانی می باشد (12). در مورد خانواده ای که هر دو زوج شاغل هستند مشخص شده : زنانی که رضایت شغلی بالاتری دارند بیشتر از زنان خانه دار از زندگی زناشویی خود  لذت می برند ؛ ولی باید توجه داشت که زنان شاغل استرس و گرفتاری های کاری خود را نیز به منزل می آورند (13).  

     از جمله مشاغلی  كه از دير باز در تمام مدت شبانه روز فعال بوده، شغل هایی هستند که در زمينه مسائل درماني فعاليت و با بيماران ارتباط دارند. پرستاران عمده ترین بخش نیروی انسانی نظام بهداشتی و سلامت را تشکیل می دهند. پرستاری شغلي است كه در تمام  24 ساعت فعال بوده و به سبب ماهيت خاص خود به عنوان

شغل استرس آور شناخته  شده است. استرس های شغل پرستاری در درازمدت می تواند نه تنها سبب مشکلات زناشویی شود بلکه می تواند منجر به فرسودگي شغلي، كاهش كارآمدي، کاهش موثر بودن در محل كار ، غيبت زياد از بخش، كاهش رضايت بيماران، ترك حرفه پرستاری ، سو مصرف الكل و  مواد مخدر، افسردگي و حتي خودكشي در پرستاران منجر گردد (14). در همين راستا، لاندا 1 نشان داد که با افزایش فشار شغلی ، نارضایتی زناشویی نیز فزونی می یابد (15)

     در سال های اخیر پژوهش های زیادی در مورد بررسی رضایت زندگی و رضایت شغلی پرستاران و عوامل مرتبط صورت گرفته اما مطالعات  در  زمینه رضایت زناشویی  پرستاران و عوامل مرتبط اندک است .  رضایت زناشویی در طول زمان با عوامل متعددی مرتبط است که با آگاهی از وجود ارتباط آنها  که پیش بینی کننده حفظ رضایت زناشویی در زندگی مشترک یا رفتن به طرف آشفتگی زناشویی است، می توان به پایداری خانواده

کمک کرد تا از آسیب ها در امان بمانند. دسته ای از متغیرها مربوط به عوامل فردی- خانوادگی مانند : سن، جنس، تحصیلات، طول مدت ازدواج، تفاوت سنی، نوع ازدواج ( فامیلی یا غیرفامیلی) ، تعداد فرزندان، سن همسر، شغل و میزان تحصیلات همسر و عوامل شغلی مانند نوبت کاری، سابقه کار ، بخش محل خدمت ، وضعیت اقتصادی می باشد. نتایج برخی از مطالعات نشان داده است  که رضایت زناشویی با وضعیت اقتصادی رابطه مثبت و با طول مدت ازدواج ، تعداد فرزندان رابطه منفی دارد ولی با سن ازدواج ، فاصله سنی ، نوع ازدواج ، تحصیلات رابطه ای ندارد (16). در مقابل پژوهش توئنگ و همکاران 2 نشان می دهد همسران دارای فرزند، رضایت کمتري نسبت به همسران فاقد فرزند گزارش می کنند (17). سطح تحصيلات بالا و نيز موقعيت اقتصادي و اجتماعي بالا (18) ، ميزان تحصيلات پرستاران و احساس موفقيت در زندگي (19) ، جنسیت  (20) نوبت کاری با تعارض کار- خانواده و کاهش عزت نفس و افزایش افسردگی و کاهش رضایت زناشویی در ارتباط است (21). برخی مطالعات رضایت زناشویی را در مشاغل مختلف مورد بررسی قرار داده اند از جمله واقعی و همکاران نشان دادند که، 6/65 درصد از کارمندان دانشگاه علوم پزشکی بیرجند دارای میزان رضایت  زناشویی در سطح متوسط  می باشند (4). زندی پور نیز با بررسي رابطه رضايت زناشويي و رضايت شغلي در کارکنان شرکت آب و فاضلاب استان تهران مشخص کرد که 6/55 درصد افراد داراي رضايت زناشويي متوسط

بودند (22) . در  این راستا  مطالعاتی  نیز در مورد رضایت  زناشویی  پرستاران در نقاط  مختلف ایران انجام شده است ؛ از جمله مطالعه اسدزاده و همکاران که نشان دادند ، میانگین نمره رضایت زناشویی پرستاران در گردش شاغل در بیمارستان های آموزشی و تامین اجتماعی شهر تبریز ، در سطح  متوسط می باشد (23).  

     به دلیل چرخش و تنوع در  زمان  كار ممکن است یک پرستار در طول روزهاي هفته ساعات مختلفی از شبانه روز را در بیمارستان به سر ببرد ، همچنین  بنا به اظهارات پرستاران  کار شیفتی  پیامدهای منفی بر  مسایل خانوادگی ، اجتماعی گذاشته و باعث از هم گسیختگی فعالیت های اجتماعی مشترک با  همسر شده  که به طور معنی داری سلامت روانی آنها را به خطر می اندازد و کار نوبتی منبع بزرگی برای تعارض شغلی و خانوادگی است (26،25،24) . نوبت کاری باعث انزوای اجتماعي ، افزايش افسردگي و كم شدن تعامل زناشويي می شود، از طرف ديگر این منابع فشار بر افراد؛ موجب ایجاد تعارض در تعهدات شغلي و خانوادگي می گردد (27) . بنابراین رضايت زناشويي به احتمال زياد، بر رضايتمندي از فرصت های شغلی و تصميم گيري ها تاثیر گذاشته

و توان برآوردن انتظارات و نيازهاي مادي و اقتصادی فرد را بالا می برد (28). از طرفی بالا رفتن مشكلات و اختلافات زناشويي به گونه معنادار رضايت كاري را كم مي كند ؛ پس افزايش رضايت زناشويي به گونه ای معنی دار با افزايش رضايت كاري و شغلی نیز همراه  است (29).

     وجود استرس های زیاد در حرفه هايي از جمله پرستاری باعث کاهش سلامت روانی شده و فشارهاي شغلي و مواجه با موقعيت های بيمارستاني ، اختلال در ريتم هاي زيستي، به خطرافتادن سلامت جسمي و روحي آنان ، افزایش ابتلا به ناراحتي هاي گوارشي ، بي اشتهايي و اشکال در خواب را موجب مي گردد (30). افرادي که به طور مرتب تحت این شرایط هستند در معرض ابتلا به اختلالات جسمي ، رواني  يا بيماري هاي گوناگون قرار دارند و اختلالات بيولوژيکی ناشي از آن ممکن است به خطاهاي انساني و جراحات شديد منجر شود (31)

     در این راستا نتایج مطالعات موید آن است که کار شیفتی و کار شبانه موجب کاهش دیدارهای پرستاران با همسران شده و این موضوع احتمال طلاق در میان آنها را افزایش می دهد (32). علاوه بر این کار کردن در ساعات غیراستاندارد، شیفت های غیرقابل انعطاف، می تواند با شانس کمتری از رضایت زناشویی همراه  باشد بخصوص برای کسانی که در شیفت های عصر و شب  کار می کنند (33).  بطوری که 9/33 درصد پرستاران به خاطر تأثير اين حرفه  بر زندگي زناشويي خود ابراز نارضايتي داشته اند (34).

     نظر به اينكه پرستاران نقش مهمي در بهبود و ارتقا سلامت افراد جامعه دارند و نظام ارائه خدمات بهداشتي نيز نسبت به اثرات منفي تعارض، آسيب پذير است ؛ شناسايي و رفع عوامل زمينه ساز، ايجاد كننده و تداوم بخش واكنش هاي هيجاني، رفتاري، رواني و جسماني در پرستاران، بعنوان يك ضرورت مطرح مي گردد؛ که مي تواند در كاهش استرس هاي مذكور و اثرات سوء آن بر زندگي خانوادگي و سلامت پرستاران مؤثر باشد (35)  همچنین با توجه به اینکه رضايت زناشويی بر سلامت فردی  موثر است و عوامل تنش زا در محيط کار ، سلامت افراد را به خطر می اندازد و پرستاران نیز با عوامل استرس زای مختلف در محل كار برای رسیدن به هدف تامين سلامت و آسايش بيماران مواجهه هستند و در محیط خانه به  علت  تعدد  نقش ها  مانند( مسئولیت تربیت فرزندان ، مدیریت خانه و حفظ کانون گرم خانواده ) که مسئولیت های انکار ناپذیری هستند . لذا به واسطه مشغله های کاری، در معرض مستقیم و غیر مستقیم آسیب های جسماني و روان شناختي قرار دارند و بنابراین مستعد تعارض کار و  خانواده  می باشند که برای برقراری تعادل دچار چالش های مکرر خواهند شد . چالش های روانی- جسمانی در پرستاران باعث بروز مشکلاتی در خانواده می گردد که افراد مسئولیت های همسری- والدینی را انجام نداده و بالطبع مشکلاتی در محیط کار هم  بوجود می آید؛ فشارهای موجود در حرفه پرستاری می تواند بر زندگی خانوادگی و مسائل زناشویی تاثیر گذاشته و باعث مشکلات جنسی و از هم گسیختگی مسائل مشترک اجتماعی و افزایش تعارض کار و خانواده و به خطر افتادن سلامت روانی آنان شود (27) در نتیجه شناخت عوامل مرتبط با رضایت زناشویی در پرستاران ضروری بنظر می رسد.

     همچنین با توجه به اینکه زندگی زناشویی پرستاراني كه مسئوليت زندگي خانوادگي را بر عهده دارند شرایطی چون غيبت از منزل در ساعات مختلف شبانه روز، انتقال فشارها و مشكلات از محل كار به منزل تحت تاثیر قرار گرفته و نیز فرهنگ و محيطي كه پرستار در آن مشغول به کار است مي تواند بر شدت و سختي هاي شغلي وي موثر باشد و با عنایت به اینکه تاكنون در موقعیت جغرافیایی رشت تحقيقي در اين مورد انجام نشده به نظر مي رسد كه انجام مطالعه ای جهت تعیین میزان رضایت زناشویی و حیطه های آن و همچنین عواملی که آن را تحت تاثیر قرار می دهند ضرورت داشته باشد.