برخورد با پدر ومادر

 

شکی نیست که بهترین و ارزشمند ترین نحوه برخورد انسان بعد از انجام فرامین خداوند متعال،در برخورد با والدین و قدردانی از زحمات و رنجهای آنان تجلی می یابد، زحماتی که از دوران بارداری تا پایان دوران شیر دادن در طول 33ماه شروع می شود وبه اشکال دیگری تا سنین بالاتر ویا حتی تا پایان عمر ادامه دارد.

 

قرآن کریم در این رابطه می فرمایدوما سفارش کردیم به هر انسانی که در حق پدر ومادر خود نیکی کند،مخصوصا ًمادر که چون بار حمل فرزند برداشته وتا مدت دو سال که طفل را از شیر باز گرفته ( هر روز بر رنج ونا توانیش افزوده

 

گشته،ای فرزند در حق آنان بسیار نیکی کن) نخست شکر من (که خالق ومنعم تو هستم) وسپس شکر پدر ومادر را(که عهده دارانتقال نعمتهای من به تو می باشد)

 

بدون تردید اگر انسان به زحمات بی شائبه ای که والدین بدون هیچگونه توقع و چشمداشتی برای فرزندان می کشند،(به نحوی که گویی خود را وقف رسیدگی به اولاد نمود ه اند،اندکی توجه وتامل کند هرگز آنها را از یاد نمی برد وخود را موظف به اطاعت و احترام و تشکر از آنها می داند.

 

این مسئله امری بدیهی است که اگر شخصی کوچکترین نیکی و احسانی بنماید،انسان خود را ملزم به تشکر واحترام از او می داند،حال پدر ومادر کخ سنبل نیکی به فرزند هستند واز جان مایه می گذارند تا اولاد خود را بپروراند،مسلما ًسزاوار نیکی و احترم و قدردانی بیشتر می باشد.

 

خداوند متعال در قرآن کریم جایگاه نیکی و احترام به پدر ومادر را بلافاصله بعد ازپرستش خود ونفی شرک وبت پرستی که مهمترین مساله در تمامی ادیان آسمانی است و هدف اساسی نهضت انبیاء الهی بر پایه آن دور می زند،ذکرمی فرماید:

 

«و خدای تو حکم فرموده که جز او هیچکس را نپرستید ودرباره پدر ومادر نیکی کنید…»سپس نحوه برخورد با والدین را صریحتر و روشن تر بیان نموده،میفرماید:«چنانچه هر دو یا یکی ازآنها پیر و سالخورده شوند، که موجب رنج و زحمت شما باشند، کلمه ای که آنها را می رنجاند مگویید و کمترین آزاری به آنها مرسانید .

 

(وبا گفتار لطیف و بزرگوارانه ) وبا اکرام و احترام ،با ایشان سخن بگویید

 

و در آیه بعد می فرماید:«بالهای تواضع وتکریم خود را از روی محبت ومهربانی،نزدشان بگستران و بگوخداوندا چنانچه پدر ومادر،مرا در کودکی به مهربانی بپرورند،تودر حق آنها رحمت ومهربانی فرما.

 

موضوع احترام وصحبت کریمانه و نحوه برخورد صحیح با پدر ومادر مختص به والدین مومن یست،حتی اگر پدر ومادری هم کافر باشند، می بایست با آنان خوش رفتاری کرد، در ضمن اینکه نباید دعوت آنان به کفر و الحاد را اطاعت نمود.واین دستور صریح خداوند است که:«و اگر پدر ومادر تورا بر شرک به خدایی که آن را بر حق نمی دانی وادار کنند،در اینصورت دیگر امر آنان را اطاعت مکن، لکن در دنیا با آنان به حسن خلق مصاحبت نما…»

 

نقل شده که در زمان پیامبر (ص) جوانی نزد آن حضرت آمد وعرض کرد که:

 

یا رسول الله،من مادر پیری دارم که مدتهاست به من اصرار می کنددست از دینم بردارم و من نپذیزفته ام، حال چند روزی است که دست به اعتصاب غذای کامل زده ودر بستر افتاده،و به من می گوید:اگر بمیرم،تو که معتقد به قیامت هستی باید درآنجا جوابگو باشی،زیرا که تو باعث مرگ من شدی،آیا باید خواسته او را در دعوت به شرک وکفر اطاعت کنم؟

 

حضرت فرمودند:خیر،در این مورد نباید از پدر ومادر اطاعت کرد.جوان خوشحال شده وبه خانه بازگشت و به مادرش که در بستر بود اظهار داشت که اگر در اثر این اعتصاب جانت را هم از دست بدهی من دست از دینم برنمی دارم ومن مسئولیتی هم ندارم.

 

در میان فروعات دین،جهاد در جایگاه ویژه های قرار دارد،و این حقیقتی وجدانی است که عقل ونقل بر آن گواه است. ولی همین امر مهم ومقدس را تا زمانی که جنبه وجوب عینی پیدا نکند و کشور اسلامی در خطر نباشد،نمی توان بدون اجازه و رضایت والدین انجام داد و با اینکار سبب ناراحتی آنان گردید(البته در صورت خطر و وجوب جهاد،دیگر هیچ عذر و بهانه ای،حتی نارضایتی پدر مادر،پذیرفته نیست).

 

از امام صادق (ع)روایت شده که فرموده اند:مردی نزد پیامبر آمد وگفت:من جوان ورزیده ای هستم و جهاد را دوست دارم ولی مادری دارم که از رفتن من ناراحت شده و رضایت نمی دهد.

 

حضرت فرمودند:برگرد ونزد مادرت باش که انس یک شب مادر با تو از یک سال جهاد در راه خدا بهتر است.

 

با نگاهی به آیات وروایات در می ابیم که مادر دارای مقام واحترام خاصی است و علت این مساله بسیار واضح وروشن است،چون همانطوری که قرآن بطور صریح رنج های مادر را دردوران حمل و وضع وشیر دادن اولاد یاد آوری می فرماید،براستی این مادر است که بار زحمات طاقت فرسا و کمرشکن را بر دوش می کشد. امام صادق (ع)فرمودند:شخصی نزد پیامبر آمد وگفت:یا رسول  الله،من به چه کسی نیکی نمایم؟ حضرت فرمودند :به مادرت. پرسید:بعد از او به چه کسی نیکی کنم؟پاسخ دادند:به مادرت. برای بار سوم آن شخص سوال کرد به چه کسی احسان نمایم؟ پیامبر (ص)فرمودند:به مادرت.دیگر بار پرسید:بعداز مادر به چه کسی خوبی کنم؟فرمودند:به پدرت.در روایت است که مردی مشغول طواف خانه خدا بود،مادرش را نیز بر دوش گرفته و طواف می داد،در همان حال پیامبر(ص) را دید،از آن حضرت پرسیدآیا با این کار،حق مادرم را ادا کرده ام؟ حضرت فرمودند:خیر، تو با این کار حتی یکی

از ناله های او را هم (به هنگام وضع حمل) جبران نکرده ای.

حال به چند از حقوق والدین بر فرزندان اشاره می کنیم:

 

 

  • اطاعت کردن از آنها در همه جا و نسبت به تمام اوامر آنها مگر در مورد شرک به خدا .

 

  • پدر را به نام وام کوچک صدا نزند.

 

  • جلوتر از پدر راه نرود.

 

  • قبل از پدر در مجلس ننشیند.

 

  • در همه حال سپاسگذار آنان باشد ،حتی در هم که گفتار ورفتار والدین مطابق میل او نباشد.

 

  • کاری نکند که باعث بدبینی و بد گویی مردم نسبت به پدر شود.

 

  • در جلوی پای پدر ومادر به نشانه احترام بلند شود.